Rembrandt and Saskia
(this page only exists in Dutch, please scroll down for pictures)
Item in Newspaper BN/De Stem, friday 23 June 2006
Woensdagmiddag, 21 juni, vertrokken we vroeg in de middag naar Sint Annaparochie. Kostuums en attributen lagen netjes gesorteerd in aparte dozen en tasjes hun beurt af te wachten. Daarbovenop lagen, in een schaal, de verse uit gips gegoten, bruingeverfde “gebakken” vissen, bestemd voor de bruidstafel, uit te wasemen. Omdat er ook een Perzisch tapijt mee moest was onze auto afgeladen vol. Alex en Elli haalden me keurig op tijd op. Met een big smile van Elli werd ik verwelkomt. “houdt de dief” riep ze reeds uitbundig “ik blijf gewoon Brabants praten hoor” zei ze. En ze hebben het gehoord daar op de Friese radio.
De spelers waren stipt op tijd voor de repetitie, in kostuum want dat zou Piet Paulusma gewaardeerd hebben. Toen ik me in m’n Kwassie-outfit had gehesen en een paar flinke wallen onder mijn ogen had geschetst hoorden we van een teleurgestelde Kirsten dat de tv-opnames waren geannuleerd. Contractuele verplichtingen jegens het WK belemmerden Piet te komen. Hij mag zijn haren uit zijn hoofd trekken van spijt want hij heeft een prachtkans laten schieten.
In de hoofdstraat takelde een enorme kraan de schitterende houten gevels overeind. Het rechthuis had zijn vroegere glans reeds herwonnen en nu kwam ook de oude herberg moeizaam overeind. De spelers paradeerden, toch een beetje teleurgesteld, in hun gouden eeuwse outfit door het schitterende avondzonlicht. We begonnen aan de repetities met Mariska, Niek, Kevin, Michel, Jan-Jetze en Marika in gemeenschapshuis de Schakel. We moesten de bloedcapsules nog uitproberen! Michel was de klos: “het smaakt smerig en je wilt het meteen weer uitspugen”, sputterde hij tegen, tot grote hilariteit van zijn tegenspelers. Marika leefde zich zo sterk in haar rol van waardin in dat haar tegenspelers achteruitdeinsden zodra ze een boze emotie toonde.
De vechtscène werd zeer realistisch gerepeteerd. Jan-Jetze donderde hierbij met geweld tegen de punt van het aanrecht. Gelukkig was hij niet beschadigd, hij moest donderdagochtend nog een examen doen. Koen declameerde zijn Oudhollandse rechterstekst door een megafoon. Voor het geval er veel straatlawaai zou zijn. Na de geslaagde repetitie werd de straatsituatie in kaart gebracht. De wasvrouwen oefenden met het nep-gevecht dat er zeer levendig uitzag. De boeren, de wetsdienaar en uiteraard het regelen van de strijdwagen die werd getrokken door twee flinke Friese paarden.
De beul moest uiteraard nog even oefenen met de zweep. De eerste slag kwam nogal hard aan omdat ik mijn bochel had afgedaan, Piet kwam immers toch niet opdagen! Het kinderkoor de Penseeltjes die onder leiding van Janine een hulde aan het bruidspaar oefenden vielen even stil door mijn ge-auwauwauw. Er werd unaniem besloten dat Jan-Jetze er ook met de zweep van langs zou krijgen tijdens zijn verblijf in de schandpaal. Na de repetities brachten we een bezoek aan de bloemenwinkel van Sietske Boterhoek en de kadoshop van haar dochter op de hoek om nog wat extra attributen uit te zoeken voor de kroegscène en de bruidstafel. Door mijn drukke regie-aktiviteiten kon ik de repetities in de Van Harenskerk niet bijwonen. Gelukkig was er een goede stand-in.
Tegen elven arriveerden we in Sint Jacobiparochie. Daar logeerden we in de Jacobushoeve, het beginpunt van de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela. Wat toevallig, we hebben een paar jaar geleden een programma gemaakt over deze eeuwenoude wandelroute. We hebben zelfs nog kontakt gehad met de organisatie die deze Noordelijke route nieuw leven inblies. Dat was destijds ook een grote happening. Zie hiervoor elders op deze site. De hoeve beschikt over een stijlvolle gastenkamer met een 18e eeuws interieur. De weldadige rust aldaar maakte dat we er als rozen sliepen. Alex reisde ooit eens naar het midden van de Sahara omdat hij dacht dat deze stilte alleen daar nog bestond. Had hij dit eerder geweten.
De volgende ochtend arriveerden we tegen negenen op de markt. Er heerste reeds een gezellige bedrijvigheid. Het schavot en het kwakzalverspodium werden opgericht en ook het terras van de herberg en de bruidstafel. Het kringloopcentrum stelde een keur aan meubilair en attributen ter beschikking. Daar bewonderden we ook de bedstede waarin het bruidspaar hun eerste huwelijksnacht doorbracht. Marktvrouw Elli had haar kostbare historische tulpenbol “Semper Augustus” een ereplaats in haar kraam gegeven.
Om twee uur was de officiële aftrap, met de avonturen van kwassie. Het gedrocht Kwassie van Kiecken hebben we onlangs uitgeprobeerd tijdens het ridderweekend bij kasteel Hoensbroek. Jong en oud werd geintrigeerd door dit mismaakte wezen met zijn gouden hart. We hebben een aantal scènes bedacht waarin veel ruimte was voor de spelers. Iedereen kon en mocht laten zien wat hij of zij wilde.
In de Schakel werkten de hulptroepen achter de schermen gestaag mee. De broodjesdames bouwden dijken van heerlijk belegde broodjes zodat een hongersnood absoluut onmogelijk werd. De visagistes en kapsters zetten het podium van de Schakel in een glamoureuze gloed. Aan de met gloeilampen omrande spiegels kon men zijn wensen kenbaar maken. Mariska werd omgetoverd tot een goudeneeuwse schone blomme, sexy en wild. Haar prille optreden was zeer overtuigend en mede verantwoordelijk voor de grote toestroom van het publiek. Toen de kroegscène begon leek het alsof er bijna niemand op straat was. Maar in een mum van tijd werd het drukker en drukker.
Met een tv-camera zo dichtbij dat ik hem met mijn tong had kunnen aanraken was ik Kwassie. Niek, Kevin, Michel, Jan-Jetze en Mariska hadden hun scènes goed gerepeteerd. Samen met waardin Marika vermaakten ze het veelkoppige publiek. De bloedcapsule bevlekte tijdens de wilde knokparij op het juiste moment de stralend witte lakens op het bleekveld. De wasvrouwen gilden en schreeuwden om het hardst. De diefstal van de tulpenbolle en het gekreit van de marktvrouwe Elli maakte dat de alerte boeren de dieven vingen en uitleverden aan de wetsdienaar. Het hoogtepunt was de wilde rit in de strijdwagen over de markt en de terechtstelling op het hoge schavot. Goddank bleef mijn kussenbochel op zijn plaats zodat ik de zweepslagen van de beul nauwelijks voelde. Het enthousiasme van het publiek was eigenlijk best wel schrikbarend.
Mijn tweede act was die van kwakzalver. Op een mooi podium van stevige aardappelkisten konden patiënten hun kwalen laten genezen. De meeste aandacht trok de truc met de zuur-base kleurindicator. Zoals bij rode kool van blauw naar rood maar nu van paars naar kleurloos. Dat laatste doet de monden open vallen, zo ook de mond van mijn patiënt Niek. Die heb ik toen meteen maar even een kies getrokken. Ook de kauw(varkens)oren en de brille(borrel)glazen bij patiënt Kevin deden het goed.
Om vijf uur begon de bruiloftsmis waarbij ik als getuige en Alex vanwege zijn aanzien als rijke zuiderling aanwezig was. We voelden ons zoals we denken dat de koninklijke familie zich voelt als ze een voet buiten de deur zetten tijdens onze gang van het rechthuis naar de kerk waarbij het publiek met dranghekken op afstand gehouden werd. Flitsende camera’s en een juichende massa. Wij zijn inmiddels al aardig aan gekostumeerde situaties gewend maar zoiets, dit was werkelijk uniek. In een overvolle, met leliegeur bezwangerde en schitterend opgetuigde Van Harenskerk herbeleefde de gouden eeuw een historisch hoogtepunt. De dominee vertolkte met verve zijn rol met juist gedoseerde karikaturaliteit waardoor zowel de waardigheid als het komische aspect van deze gebeurtenis werden verzinnebeeld. Regisseur Tamme de Groot heeft hierin een prachtig staaltje werk verricht.
Als het aan ons ligt blijft het niet bij een eenmalige aktie. Het was weliswaar in Rembrandts 400e geboortejaar maar toch slechts zijn 372e trouwdag. 375 is ook een heel mooi getal! Rembrandt en Saskia straalden van geluk. Samen met mijn eega van die dag zat ik ter linkerzijde van het bruidspaar. Tijdens het ja-woord rolde de gerepeteerde traan bij mijn vrouw er op het juiste moment uit. Gelukkig had ik een zakdoekje om te deppen.
De duizenden mensen die zich voor het grote scherm buiten de kerk verdrongen ontvingen ons met luid gejuich. Alex vond het een van de meest bijzondere momenten uit zijn leven. Zelfs de hemel pinkte een traantje weg. Gelukkig lachte de zon ons snel weer toe. Sietske Boterhoek heeft zich gemanifesteerd als de godin Flora zelve. Haar collectie bruidsboeketten en de geweldige bloemstukken in de kerk en op de feesttafel getuigden alle van een waar kunstenaarschap. De door de VOC geintroduceerde exotiek bracht zij in haar schelpdecoraties uitmuntend tot leven.
Voor het Rechthuis was een prachtige bruidstafel opgesteld. We zaten aan voor het diner en genoten van de gipsen gebakken vis, plastic kievitseieren, fruit en stenen broodjes. En een nieuw broodtype dat alhier zijn premiere beleefde. Joepie, de wijn was echt! Alle ogen waren gericht op de spectaculaire eeuwenoude kurkentrekker. Tijdens het spelen van de rollen zag ik veel bijzonder uitgedoste figuranten passeren. Tussendoor schoten we veel plaatjes. Best lastig om zo’n moderne kiek-kast onopvallend te dragen bij zo’n outfit. Het is geen horloge dat je in je zak kwijt kunt.
Diverse kranten zoals het Parool en het Algemeen Dagblad schreven de volgende dag over het spektakel. De Provinciaalse Zeeuwsche Courant en het Brabantse dagblad BN/ de STEM toonden een grote foto (zie boven). Omroep Friesland maakte filmopnamen van de marktscènes. Deze zijn tijdens het journaal vertoond en op te vragen bij Omroep Friesland. De filmopnamen van de kerkdienst zijn te bestellen via Marjo Vonderman.
De opnames die de NOS heeft gemaakt zijn uitgezonden tijdens de Rembrandtweek op Nederland 1.
Link: www.rembrandtophetbildt.nl
back
to re-enactment
back
to
program Rembrandt